Mniejsze zło

Rzeźnik z Blaviken
Podziel się

Mniejsze zło to opowiadanie wchodzące w skład zbioru Ostatnie życzenie.

Po raz pierwszy zostało opublikowane w czasopiśmie Fantastyka numer 3/1990. Następnie w zbiorach Wiedźmin (Reporter, 1990), Ostatnie życzenie, (superNowa, 1993) i Opowieści o wiedźminie, tom 1. (Świat Książki, 2002).

Bohaterowie

  • Geralt z Rivii – wiedzmin z cechu Wilka
  • Stregobor, czarodziej znany w Blaviken jako Mistrz Irion
  • Renfri, znana jako Dzierzba, córka Fredefalka, księcia Creyden
  • Caldemeyn, wójt Blaviken
  • drużyna zbirów pod dowództwem Renfri, w skład której wchodzili Vyr, Nimir, Nohorn, Tavik, Civril i Piętnastka

Treść

Jest rok 1231. Geralt poszukując zlecenia natrafił na grobli w pobliżu Blaviken na grasującą po bagnach kikimorę i ją zabił. Zabrał truchło i udał się do miasteczka licząc na jakąś nagrodę za stwora. Wójt i stary znajomy Geralta, Caldameyn, nie miał jednak funduszy, żeby zapłacić wiedzminowi. Zaproponował mu by zaniósł potwora do tutejszego czarodzieja, Mistrza Iriona. Irion, który okazał się również znajomym Geralta, zaprosił go do swojej wieży na rozmową w bardzo istotnej sprawie.

Stregobor, bo tak naprawdę nazywał się czarodziej, opowiedział wiedźminowi swoją historię. Przed laty (około roku 1212) światło dzienne ujrzała przepowiednia zwana Przekleństwem Czarnego Słońca wieszcząca opanowanie świata przez mutantki. Aby temu zapobiec czarodzieje zaczęli je prześladować i więzić w wieżach doprowadzając do śmierci wiele niewinnych dziewcząt.

Jedną z takich mutantek była księżniczka Renfri. Stregobor powiadomił o przepowiedni macochę dziewczyny, księżną Adel, której bardzo pasowała taka sytuacja. Posiadała ona bowiem własne dzieci, które mogły po niej dziedziczyć, a pasierbica była tylko przeszkodą dla nich do tronu. Wysłała więc księżniczkę z łowczym do lasu, aby ten ją zabił, lecz ten zginął, próbując wcześniej ją zgwałcić. Renfri uciekła i dołączyła do bandy siedmiu gnomów z Mahakamu, z którymi dokonywała napadów na kupców. Dziewczyna zyskała przydomek Dzierzba, ponieważ swoje ofiary wbijała na pal. Pewnego dnia bandyci pokłócili się o łupy i w bójce zasztyletowali się nawzajem. Ocalała tylko Renfri, którą odnalazł Stregobor. Gdy Dzierzba próbowała zabić czarodzieja, ten zamknął ją w krysztale. Jednak pewien książę zdołał zdjąć z niej czar i zabrał do swojego ojca. Ten wziął ją na tortury, ponieważ ostrzył sobie ząbki na ukryte przez nią łupy. Przy torturach obecny był drugi syn, który zabił ojca, uwolnił Renfri i zrobił z niej swoją faworytę. Renfri, która zdołała w tym czasie uodpornić się na magię, stworzyła swoją nową sześciosobową bandą składającą się z pół elfa Civrila, braci bliźniaków Vyra i Nimira, zwalistego osiłeka Piętnastki, Nohorna z blizną biegnącą przez cały policzek i herszta bandy Tavika. Grupa z zemsty zaczęła ścigać Stregobora. Udało im się odnaleźć go trzy razy, lecz ten trzy razy im uciekł. Teraz skrył się w Blaviken, lecz i tu został wytropiony. Czarodziej poprosił Geralta, by zabił Renfri, argumentujac, że jest ona potworem w ludzkiej skórze. Próbował go przekonać, że musi wybrać tytułowe mniejsze zło i zgładzić księżniczkę i że to nie on jest potworem. Geralt odmówił, ponieważ zawsze starał się zachować neutralność. Uznał, że i Stregobor i Dzierzba są tak samo źli.

Geralt i Strebogorn w iluzji
Geralt i Strebogorn w iluzji

Wiedźmin powróciwszy do karczmy dowiedział się od Caldemeyna , że Renfri i jej banda przybyli do Blaviken. Wójt ostrzegł Geralta, że nie można ich tknąć, gdyż mają list żelazny od suwerena tych ziem zakazujące ich nawet zadrapać pod groźbą śmierci. Jednym słowem mogą robić co chcą i nikt ich za to nie ukarze. Renfri w rozmowie z Geraltem nakazuja mu wynosić się z miasta i nie mieszać się w jej prywatne porachunki. On próbuje ją przekonać, by zostawiła w spokoju Stregobora i podkreśla, że jeśli w swej zemście skrzywdzi bezbronnych i niewinnych ludzi, to ją zabije. Nocą Dzierzba zjawia się w pokoju Geralta i ponownie chce go przekonać, by wybrał mniejsze zło i zgładził Stregobora. Wiedźmin cały czas obstaje przy swoim i ponownie oznajmia, że zło jest jedno, choć sam zaczyna mieć wątpliwości. Renfri dzieli się z wiedźminem swoją historią i wyznaje mu co spotkało ją ze strony Stregobora. Para spędza ze sobą noc. W końcu daje się przekonać do wyjazdu z miasta, ale na odchodne mówi, że ma dla czarodzieja tzw. „tridamskie ultimatum”.

Rankiem Geralt spotyka się z wójtem, który przedstawia mu opis wszystkich zbójów z drużyny Renfri. Podczas tej rozmowy Caldameyn wspomina, że jeden z nich dokonał okrutnego mordu na tridamskim promie. On i jego kamraci porwali pielgrzymów i zagrozili zabiciem ich, jeśli król nie uwolni z więzienia ich kolegów. Król odmówił i zbóje zaczęli zabijać zakładników, aż władca ustąpił. Tak też powstało określenie „tridamskie ultimatum”. Geralt poznawszy w końcu straszną prawdę i kłamstwo Renfri, nie wyjechał z miasta i obiecał sobie, że nie dopuści do drugiego Tridam.

Wiedźmin udał się na plac, gdzie czeka już na niego banda Dzierzby z ofertą przyłączenia się do ich sprawy. Geralt odmówił i zbóje zaatakowali go. Po krótkiej, lecz dynamicznej i krwawej walce Geralt zabił napastników. Powracająca po tym Renfri oświadczyła, że Stregobor wyśmiał jej ultimatum i powiedział, że może zabić wszystkich w Blaviken i okolicznych wsiach, a on i tak nie wyjdzie z wieży. Geralt i Renfri stoczyli ze sobą ostateczny pojedynek, lecz wiedźmin był lepszy od dziewczyny i ją zabił. Po zakończeniu walki Stregobor wyszedł z ukrycia i postanowił przeprowadzić sekcję ciała Dzierzby. Geralt kategorycznie się temu sprzeciwił i wypędził maga z miasta. Na koniec wójt Caldemeyn niechętnie ale stanowczo poprosił Geralta, aby opuścił miasteczko i już nigdy do niego nie wracał.

Walka Geralta i Renfri

Tytuł utworu nawiązuje do wyboru mniejszego zła, jakiego musiał dokonać wiedźmin. Po tych wydarzeniach Geralt był znany jako Rzeźnik z Blaviken,

Ciekawostki

W 1993 roku nakładem wydawnictwa Prószyński i S-ka (ISBN 0867-1338) wydany został komiks o takim samym tytule. Scenariusz opracowali Andrzej Sapkowski i Maciej Parowski, zaś rysunki zrobił Bogusław Polch.

Fabuła opowiadania została wykorzystana przez scenarzystę Michała Szczerbica w wyreżyserowanym przez Marka Brodzkiego filmie Wiedźmin, a także w dziesiątym odcinku serialu. Jako Geralt wystąpił Michał Żebrowski, jako Renfri Kinga Ilgner a jako Stregoborn Olgierd Łukaszewicz.

Opowiadanie stało się także podstawą pierwszego odcinka pierwszego sezonu serialu Netflixa pod tytułem Początek końca. W rolę wiedźmina wcielił się Henry Henry Cavill, w role Renfri Emma Appleton, zaś w rolę Stregoborna Lars Mikkelsen.

Opowiadanie Mniejsze zło jest również obecne w grach. W dodatku Cena neutralności podejrzaną o bycie przeklętą jest księżniczka Caingorn, Deidre Ademeyn, Dziecko Niespodzianka wiedźmina Eskela. Jest ona ścigana przez czarodziejkę Sabrinę Glevissing, której pomaga brat dziewczyny, Merwin. Eskel posiada nawet książkę zatytuowaną Przekleństwo Czarnego Słońca. Ponadto dialogi z kobietami cytują lub są bardzo podobne do dyskusji z Renfri i Stregoborem. Nawiązanie do historii Renfi jest także w dodatku Krew i Wino,  gdzie także mamy księżniczkę dotkniętą przekleństwem, która jako bandytka szuka zemsty na swoich oprawcach. Jako swoje narzędzie wykorzystuje oszukanego przez siebie wampira wyższego, który przez swoje zabójstwa zostaje nazwany Bestią z Beauclair.

Cytaty

Zło to zło, Stregoborze. (..) Mniejsze, większe, średnie, wszystko jedno, proporcje są umowne a granice zatarte. Nie jestem świątobliwym pustelnikiem, nie samo dobro czyniłem w życiu. Ale jeżeli mam wybierać pomiędzy jednym złem a drugim, to wolę nie wybierać wcale.

— Geralt, Mniejsze zło

Więcej tolerancji, jeśli łaska. (…) Twoja matka, jak widzę, musiała dostatecznie często chodzić sama po lesie, byś miał powody zastanawiać się nad własnym pochodzeniem.

— Geralt, Mniejsze zło

A taka to była spokojna okolica. Nawet skrzaty z rzadka jeno szczały tu babom do mleka.
Caldemeyn

— Caldemeyn, Mniejsze zło

Wiedźmin spotykał w życiu złodziei wyglądających jak rajcy miejscy, rajców wyglądających jak proszalne dziady, nierządnice wyglądające jak królewny, królewny wyglądające jak cielne krowy i królów wyglądających jak złodzieje

— Mniejsze zło

… stwierdzono wręcz niepoczytalną skłonność do okrucieństwa, agresji, gwałtownych wybuchów gniewu a także wybujały temperament.
– U każdej baby można stwierdzić coś takiego – zadrwił Geralt.

— Geralt, Mniejsze zło

Miłość musi być prawdziwa

— Geralt, Ziarno prawdy

Gdzie się zatrzymasz? Może u mnie? Wolna izba jest na stryszku, po co masz się dać obedrzeć przez karczmarzy, tych złodziei.

— Caldemeyn, Mniejsze zło

W moim domu baby nie mają głosu.

— Caldemeyn, Mniejsze zło

Podziel się

Dodaj komentarz